Öne Çıkanlar Tokyo Olimpiyatları TUTAP Bölge Koordinatörü Murat Şahin Ankara Üniversitesi gürsel tekin prof.dr.necmettin erbakan
banner13

Aşıların Covid19 Salgına etkisi nedir?

Aşı hakkında merak edilenleri İngiltere sağlık sisteminde (NHS), Kuzey Staffordshire Üniversitesinde çalışan Plastik Cerrahi uzmanı Dr Ertan Erel'e sorduk. 

İngiltere'de NHS te çalışan Türk Doktor Ertan Erel, üç gün önce aşı olan sağlık çalışanları arasında yer almıştı. 

Aşı çalışmaları hakkında en çok merak edilenleri ve Salgının ne zaman son bulacağını Gazeteci İsmail Karakaş sordu, Uzman, Doktor Plastik Cerrah Ertan Erel yanıtladı. 

İsmail Karakaş - Londra 

Aşı çalışmaları neden bu kadar gecikti? 
Aşı içeriği biliniyor mu? Aşı kaç doz verilecek? 
Aşının insan vücudunda bir yan etkisi var mı? 
Aşı ne kadar süre ile virüse karşı koruma sağlar? 
Ülke nüfusunun ne kadarı Aşı yapılırsa virüs kontrol altına alınır? 
Çin aşısı, Rus aşısı Alman aşısı, İngiliz aşısı, farklımı? 
Salgın Ne zaman biter? Tekrar bir pandemi olur mu? 


İşte yanıtları...

İsmail Karakaş: Aşı çalışmaları neden bu kadar gecikti?

Dr Ertan Erel: Aşı çalışmaları aslında kısa sürede sonuçlandı. Normalde bir ilaç veya aşının araştırma, geliştirme, ruhsat alma, onaylanma süresi ortalama 12 yıldır. Pandeminin hızla yayılmasından ve birçok insanın hayatlarını kaybetmesinden dolayı aşılarda faz 2 ve faz 3 denemeleri çok hızlı ve az kişide yapıldı ve aceleye getirildi. Aşılar piyasaya bu sayede beklenenden erken sürede çıktı. 

İsmail Karakaş: Aşı içeriği biliniyor mu? 

Dr Ertan Erel: Aşılar genelde formol maddesi ile mikroorganizmaların hastalık yapma gücünü kaybetmesi ile yapılır ve ölü veya zayıflatılmıştır. 

Attenüe adı verilen bu aşılar bağışıklık yapma yeteneklerini korurlar ve vücuda verdiklerinde antikor üretirler. 

Biontech-pfizer aşısı rekombinant protein teknolojisi ile üretilen yüksek teknoloji mRNA aşısıdır. İlk kez bu yöntemle bir aşı üretilmiştir. Daha önce bazı ilaçlar bu yöntemle yapılmıştır. 

İsmail Karakaş: Aşı kaç doz verilecek? 

Dr Ertan Erel: Tüm Covid19 aşılar farklı zamanlarda en az 2 doz verilecek. 

İsmail Karakaş: Aşı aralığı ne kadar olmalı? 

Dr Ertan Erel: Biontech-pfizer aşısı için 3 hafta sonra tekrarlanması gerektiği söylendi. Bu aşının ilk dozdan sonra kısa sürede hastalıktan koruma etkisinin %90 ve Oxford AstraZeneca aşısının %70 civarında olduğu ve 3 ay kadar süreceği hesaplanıyor. İngiltere'de aşı sayısı yeterli olmadığı için kısa sürede nüfusun riskli büyük bölümüne aşılama uygulayıp daha fazla hayat kurtarma amacı ile ikinci aşının üç ay içinde yapılması aşı ve immünizasyon ortak komitesi tarafından (JCVI) önerilmiştir. Bu sayede en az 6 ay koruma sağlanmış olacak. Biontech-pfizer aşısı İngiltere'de 1 milyon kişiye uygulandı, Oxford AstraZeneca aşısı bu hafta uygulanmaya başladı ve ilk etapta 530.000 adet dağıtıldı. Ocak ayının ikinci haftasından sonra her hafta 2 milyon üretileceği duyuruldu. Aşılar daha yaygın 700 merkez ve ilave hastanelerde yapılacak, aşı uygulayacak yeterince sağlık personeli mevcut. 

İsmail Karakaş: İkinci aşı aynı aşı mı olmalı? 

Dr Ertan Erel: İlk ve ikinci aşının aynı firma tarafından üretilmiş olması İngiltere halk sağlığı (PHE) tarafından önerilmiştir. Eğer ilk aşının hangisinden olduğu bilinmiyorsa ya da aynı tip aşı bulunamıyorsa diğer aşı ikinci doz olarak uygulanabilir. 

İsmail Karakaş: Aşının insan vücudunda bir yan etkisi var mı? 

Dr Ertan Erel: Her yabancı molekülün vücutta ilaçlar dahil advers etki potansiyeli vardır. Aspirin bile bazı kişilerde yan etki yapabilir. 

Aşıların da viral enfeksiyonun çok hafif bulgularını kısa süreli oluşturmasını bekleriz. Toplumda bazı kişiler aşıların yan etkisi olabileceğinden dolayı aşı almamak istemektedirler. Normalde aşılar uzun yıllarda üretildiği için ne gibi yan etkileri olabileceği daha ayrıntılı bilinmektedir. Covid19 aşıları hızlı üretildiği için yan etkileri tam olarak hesaplanamamıştır. Ciddi yan etkiler nadir görülmektedir, binde veya milyonda bir böyle bir etki olsa bile aşının koruyuculuğu en azından %20'nin üzerindedir ve aşı olmak her bakımdan daha avantajlıdır. 

İsmail Karakaş: Siz İngiltere'de NHS çalışanı bir doktor olarak üç gün önce aşı vuruldunuz bir yan etkisi oldu mu? 

Dr Ertan Erel: Ben Biontech aşısını 3 gün önce oldum ve çok hafif baş ağrısı, aşı yerinde 2 gün süren ağrı ve hafif burun tıkanıklığı gibi yan etkilerini gördüm. 

İsmail Karakaş: Aşı ne kadar süre ile virüse karşı koruma sağlar? 

Dr Ertan Erel: Aşının koruyuculuk süresi net olmamakla birlikte 6 ay olması beklenir. Bu virüsün mutasyon hızına bağlı olarak kısalabilir. İsmail Karakaş: Ülke nüfusunun ne kadarı aşı yapılırsa virüs kontrol altına alınır? Dr Ertan Erel: Sürü bağışıklığı mantığı ile toplumun en az %60'inin enfeksiyon geçirmiş veya aşılanmış olması gerekir. O zaman bulaş çok azalır ve kısa sürede biter. Şu anda %15-20 virüs bulaşımı gerçekleşti. Semptomsuz vakalar da buna rakama dahildir. 

İsmail Karakaş: Çin aşısı, Rus aşısı, Alman aşısı, İngiliz aşısı, farklımı? 

Dr Ertan Erel: Çin ve rus aşıları atenue veya ölü aşılardır. Biontech-pfizer aşısı dışındaki bütün Cavid 19 aşıları bu yöntemle üretilmiştir. Alman aşısını anlattım zaten yukarıda. Rekombinant protein teknolojisi ile üretildi. Çok yeni bir teknoloji aşı için. Ama çok umut veriyor. 

İsmail Karakaş: Sizce Salgın Ne zaman biter? Tekrar bir pandemi olur mu? 

Dr Ertan Erel: Bu mutasyon ve yayılma hızı ve aynı familyanın geçmiş salgınlarına bakıldığında (SARS 2002, MERS 2012) Haziran-Eylül 2021 da bu enfeksiyonun biteceği söylenebilir. Zararsız flu benzeri bir enfeksiyon olarak devam edecek. Ama 7-10 sene sonra benzer bir pandeminin tekrar geleceği tahmin edilebilir. O sebeple ilaç araştırmaları ve geliştirmeleri daha önemli ve öncelikli olmalıdır. Virüs hücrede reseptörlere (ACE-2, TMPRSS2) bağlanarak ve hücre içine girip çoğalarak yayılmakta ve hastalık yaratmaktadır. Bu reseptörlerin ilaçlar ile bloke edilmesi ileride olabilecek pandemileri önlemekte önemli bir adım olacaktır. Bilim adamları bu konu ile ilgili araştırmalara başlamışlardır. Türkiye'den örnek bir makale aşağıdaki linkten okuyabilirsiniz.


http://cms.galenos.com.tr/Uploads/Article_42777/BezmialemScience-8-79-En.pdf     Makaleyi buradaki linkten okuyabilirsiniz.

 

banner11
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.