Metin Göksuna ile Sanatın Gücü ve Sanat Yönetmenliği Üzerine Röportaj

Sanat Yönetmeni Metin Göksuna, hem kişisel yaşam öyküsünü hem de sanat yönetmenliği üzerine düşüncelerini samimi bir şekilde aktarıyor.

Röportaj: İsmail Karakaş Soru: Metin Göksuna Kimdir? Kısaca Kendinizi Tanıtır mısınız? Cevap: 1958 yılında Uşak'ta dünyaya geldim. Evliyim, iki oğlum ve bir kızım var. Şu anda Bodrum'da yaşamaktayım. İlk, orta ve lise eğitimimi Uşak'ta tamamladım. 12 Eylül 1980 öncesinde askere gittim ve eğitim hayatım o noktada sona erdi. Sonrasında iş hayatının içerisinde yer alırken, Uşak Belediye Tiyatrosu'nda iki yıl boyunca çeşitli oyunlarda sahne aldım. Bu nedenle kendimi "alaylı bir sanat yönetmeni" olarak tanımlıyorum.   Soru: Sanat Yönetmenliği Nedir? Sanat Yönetmeni Kime Denir? Cevap: Özellikle sinema sektöründe sanat yönetmenliği; eldeki senaryoyu esas alarak zamanın ruhuna, mekâna ve karakterlere uygun bir dünya tasarlama işidir. Filmde kullanılacak mekânların düzenlenmesi, dekorların hazırlanması, kostüm ve müzik seçimlerinin belirlenmesi gibi birçok detay sanat yönetmeninin sorumluluğundadır. Elbette bütün bunlar geniş bir ekiple birlikte gerçekleştirilir. Bu yaratıcı süreci planlayan, yönlendiren ve koordine eden kişi ise sanat yönetmenidir.   Soru: Sanat Yönetmenliği Kariyerinizde Öne Çıkan Çalışmalarınız Nelerdir? Cevap: Bugüne kadar birçok sinema filmi, televizyon dizisi ve belgesel projede görev aldım. Bunlardan bazıları şunlardır: Harbi Define (Sinema Filmi) Yakın İlişkiler (Sinema Filmi) Napdurun Pansiyon (Sinema Filmi) Arkadaşım Erhan (İngiltere Film Akademisi ile festival filmi) Eza (Fransa'da festival gösterimi, Alman teknik ekibiyle) Ana Sıcaklığı ve Küvez (TRT Belgesel Dizisi) Canuciger (TRT Kürdi - 86 Bölüm) Urfa'nın Kurtuluşu Filmi Pivaz (TRT - 4 Bölüm) Nazdar (TRT - 12 Bölüm) Tabutlar Küçük Olmasın (Kısa Film) Ayrıca katalog çekimleri, sahne tasarımları ve çeşitli klip projelerinde de görev aldım.   Soru: Sanatın Bireyin Düşünsel ve Duygusal Gelişimindeki Rolünü Nasıl Değerlendiriyorsunuz? Cevap: Bana göre sanat; insanın duygu ve düşüncelerini herhangi bir yöntemle başka insanlara aktarabilmesidir. Eğer bir eser insanların gönlüne dokunabiliyorsa sanat olmuş demektir. Bu bazen bir kayanın üzerine çizilmiş av figürü, bazen bir evin duvarındaki çiçek resmi, bazen de bir meddahın anlattığı hikâye olabilir. Sanat, insanın kendisini ve toplumu sorgulamasını sağlar. İnsan farkında olmasa bile sanat aracılığıyla kendisini, çevresini ve yaşamı değerlendirmeye başlar. İşte o noktada dönüşüm başlar ve kişi başka bir insan olma yoluna girer.   Soru: Başarılı Bir Sanat Yöneticisinde Hangi Özellikler Bulunmalıdır? Cevap: Sanat yönetmenliği sadece sette veya proje başında yapılan bir iş değildir. Bir sanat yönetmeni iş bittikten sonra da sanat yönetmeni olarak yaşamaya devam eder. Sürekli gözlem yapar, insanları inceler, farklı kültürleri tanımaya çalışır. Bir sanat yöneticisinin mimariyi, giyim kültürünü, yaşam biçimlerini, yemek alışkanlıklarını ve toplumların farklılıklarını iyi bilmesi gerekir. Meraklı, araştırmacı ve gözlemci olmak bu mesleğin temel şartları arasındadır.   Soru: Günümüzde Sanatın Toplumları Bir Araya Getirme Gücü Sizce Ne Kadar Etkili? Cevap: Üzülen bir insan gördüğümüzde onun hangi milletten, hangi inançtan veya hangi dili konuştuğundan bağımsız olarak onun üzgün olduğunu anlarız. Mutluluğu da aynı şekilde hissederiz. Örneğin İran sinemasında bir çift ayakkabıyı paylaşmak zorunda kalan iki kardeşi izlediğimizde üzülürüz. Yunan sinemasında yalnız bir yaşlının son günlerinde yaşadığı mutluluğa ortak oluruz. İşte sanatın birleştirici gücü burada ortaya çıkar. İnsanları ortak duygularda buluşturur ve toplumlar arasında köprü kurar.   Soru: Bir Sanat Projesinin Fikir Aşamasından İzleyiciyle Buluşmasına Kadar Geçen Süreçte En Büyük Zorluklar Nelerdir? Cevap: Başarılı bir proje için doğru zamanda doğru konunun seçilmesi gerekir. Konuya hâkim insanların projede yer alması çok önemlidir. Senaryonun doğru kalemlerden çıkması, dönemin ruhuna uygun mekân ve objelerin bulunması, korunması ve gerektiğinde yedeklenmesi gerekir. Ayrıca projeye dahil olan herkesin konu hakkında yeterince bilgilendirilmesi şarttır. Ancak tüm bunların yanında en büyük iki unsur zaman ve bütçedir.   Soru: Dijitalleşmenin Sanat Üretimi ve Sanat Yönetimi Üzerindeki Etkilerini Nasıl Değerlendiriyorsunuz? Cevap: Bilim ve teknoloji hayatın her alanında olduğu gibi sanat alanında da önemli kolaylıklar sağlıyor. Dijitalleşme sayesinde üretim süreçleri hızlanıyor ve yeni imkânlar ortaya çıkıyor. Gelecekte bunun daha da gelişeceğine inanıyorum. Burada asıl önemli olan teknolojinin hangi amaçla ve nasıl kullanıldığıdır.   Soru: Türkiye'de Sanat Kurumlarının ve Kültürel Organizasyonların Gelişimi İçin Neler Yapılmalı? Cevap: Öncelikle sanat kurumlarının sanata küsmemesi ve sanata alan açması gerekiyor. Sanat özgür ortamlarda gelişir ve büyür. Yetkili kurumların sanatçılara daha fazla destek vermesi gerekir. Bağımsız sinemanın, özel tiyatroların ve kültürel projelerin desteklenmesi büyük önem taşıyor. Ayrıca üniversitelerin sanat ve kültür çalışmalarının daha fazla içerisinde yer alması gerektiğini düşünüyorum.   Soru: Genç Sanatçılar ve Sanat Yönetimi Alanında Kariyer Yapmak İsteyenlere Tavsiyeleriniz Nelerdir? Cevap: Öncelikle bu alanda eğitim almalarını öneririm. Okullu olmak önemli bir avantajdır. Bunun yanında sadece sanat alanında değil, hayatın her alanında çok okumaları gerekir. İyi bir gözlemci olmak, insanları ve toplumu anlamaya çalışmak çok önemlidir. Elbette teorik bilginin yanında mutlaka işin pratiği içerisinde bulunmalı ve deneyim kazanmalıdırlar. Son yıllarda bana en çok sorulan sorulardan biri "Bu işten ne kadar para kazanılır?" oluyor. Benim cevabım ise şu: Eğer bir insan sanatı hayatının merkezine koyar, yaşamını sanatla şekillendirir ve bunu bir yaşam biçimine dönüştürürse başarılı olur ve karşılığını da alır.   Soru: Sanatın Ekonomik Kalkınma, Şehir Markalaşması ve Kültürel Diplomasi Açısından Önemi Nedir? Cevap: Sanat yalnızca estetik bir değer değil, aynı zamanda şehirlerin ve ülkelerin tanıtımında güçlü bir araçtır. Kültürel değerleri görünür kılar, şehirlerin marka değerini artırır ve farklı toplumlar arasında iletişim kurulmasına katkı sağlar. Bu nedenle sanat, ekonomik ve kültürel kalkınmanın önemli unsurlarından biridir.   Soru: Yerel Kültürel Değerlerin Korunmasında Sanat Yöneticilerine Hangi Görevler Düşüyor? Cevap: Küreselleşen dünyada yerel kültürel değerlerin korunması ve gelecek nesillere aktarılması büyük önem taşıyor. Sanat yöneticileri, bulundukları coğrafyanın hikâyelerini, kültürünü ve yaşam biçimini doğru projelerle kayıt altına almalı ve yeni nesillere aktarmalıdır.   Soru: Önümüzdeki Yıllarda Sanat ve Kültür Yönetiminde Öne Çıkacak Trendler Nelerdir? Cevap: Teknolojinin gelişmesiyle birlikte dijital sanat uygulamaları, yeni medya araçları ve uluslararası ortak projelerin daha fazla ön plana çıkacağını düşünüyorum. Ancak hangi teknoloji kullanılırsa kullanılsın, sanatın merkezinde insan ve insanın duyguları olmaya devam edecektir.   Soru: Son Olarak Gençlere Vermek İstediğiniz Mesaj Nedir? Cevap: Sanat uzun soluklu bir yolculuktur. Bu yolda başarılı olmak isteyen gençlerin çok okumaları, çok gözlem yapmaları ve sürekli öğrenmeleri gerekir. Sanatı sadece bir meslek olarak değil, bir yaşam biçimi olarak benimseyenler hem mutlu olur hem de başarılı olur.