Farklı Olduğumuz Sanrısıyla Aynı Korkulara, Aynı Arzulara, Aynı Reflekslere mi Secde Ediyoruz? Bir an için durun ve kendinize şu yalın soruyu sorun: Gerçekten birbirimizden farklı mıyız? Yoksa sadece farklı olduğumuza inandırılmış birer kopyadan mı ibaretiz?... Yeryüzünün en uzak, birbirine en yabancı görünen toplumlarına bile baksanız, artık ürkütücü bir tekdüzelik görüyorsunuz. İnsanlar aynı soyut tehditlerden korkuyor, aynı yapay uyaranlara öfkeleniyor, aynı nesneleri tüketiyor, aynı kalıpları “başarı” zannediyor ve neticede birbirinin kopyası hayatlar yaşıyorlar... Binlerce yıllık birikimi olan köklü kültürler, ayrı inanışlar, bambaşka coğrafyalar ve genetik yapılar…  Nasıl oluyor da bu kadar muazzam bir çeşitlilik, günün sonunda aynı reflekslerde eşitleniyor? Dünyanın bir ucundaki bir genç ile diğer ucundaki bir başka genç, neden aynı ezgilerle mırıldanıyor, aynı kelimelerle konuşuyor, aynı yüz ifadelerini takınıyor ve aynı büyülü camların karşısında ömrünü eritiyor? Bu durum, sadece coğrafi sınırların kalkmasıyla açıklanabilir mi? Yoksa insanlık tarihinde ilk defa, insan davranışları ortak ve görünmez bir merkezden mi biçimlendiriliyor?... Bakın! Çağımızın en büyük hadisesi teknolojik gelişmeler değildir; çağımızın en büyük hadisesi, zihinlerin tek bir ritme ayarlanması, yani senkronize edilmesidir. Ve ne yazık ki insanlık, bu zihinsel kuşatmanın büyüklüğünü henüz kavrayabilmiş değil...   TARİHİN HİÇBİR DÖNEMİNDE BÖYLE BİR BENZEŞME YAŞANMADI Geçmiş çağlara bakın; Roma’da, Orta Çağ’da, Osmanlı’da, Çin’de ya da Afrika’nın ücra bir köşesinde insanlar bu derece birbirine benzemezdi. Elbette o dönemlerde de yerel topluluklar kendi içlerinde katı bir tek tipleşme barındırırdı; bir köydeki herkes aynı inanışa secde eder, aynı kurallara uyardı. Ancak o bağlar yereldi ve sınırları vardı. Her toplumun korkusu kendine hastı; mizahı, utanma duygusu, yiğitlik algısı nevi şahsına münhasırdı... Bugün ise yerel renklerin tamamı, küresel bir potada eritiliyor. Yereldeki o katı tekdüzelik, yerini tüm yeryüzünü kaplayan devasa bir zihin fabrikasına bıraktı. Amerika’da bir olay vuku buluyor; dakikalar içinde Türkiye’deki, Brezilya’daki, Kore’deki insanlar aynı duygu girdabına sürükleniyor. Bir korku tohumu serpiliyor; tüm dünya aynı anda kaygıyla titriyor. Bu nasıl mümkün olabiliyor? Çünkü tarihte ilk kez, her insanın avucunda aynı büyülü ekran var. Ve o ekran; neyi düşüneceğinizi, neye öfkeleneceğinizi, neyi arzulayacağınızı, hatta neyi “normal” kabul edeceğinizi adım adım belirliyor... Demem o ki ; modern çağın gerçek süper gücü yeraltı kaynakları ya da petrol değildir. Gerçek süper güç, "dikkat"tir. Bakın tekrar ediyorum; Modern çağın gerçek süper gücü yeraltı kaynakları ya da petrol değildir. Gerçek süper güç, “dikkat”tir... Neden mi? Çünkü dikkatinizi yöneten, zihninizi yönetir. Zihninizi yöneten ise hayatınızı ve iradenizi ipotek altına almış demektir...   İNSAN  NEDEN BU KADAR KOLAY GÜDÜLÜYOR? Birileri ya da biri, insan doğasının en zayıf noktasını çok iyi biliyor: İnsan beyni yorulmak istemez ve yalnız kalmaktan korkar. Bu, binlerce yıllık evrimsel ve biyolojik bir mirastır. İlkel çağlardan beri insan, "Kabileden dışlanırsan, vahşi doğada tek başına ölürsün" koduyla yaşar. Ait olma arzusu, sürüye karışma güdüsü bizim hayatta kalma refleksimizdir. İşte bugünkü sistem (sistem deyip soyutladığıma da aldırış etmeyin siz , çok iyi biliyorsunuz ki her sistemin bir sahibi veya sahipleri vardır) , yeni bir şey icat etmedi; sadece bizim bu kadim, hayatta kalma ve onaylanma refleksimizi kendi çıkarları için hackledi (ele geçirdi)... İlgili herkes çok iyi bilir ki; çoğu insan derinlemesine düşünmek değil, rahatlamak ister. Sorgulamak değil, bir topluluğa ait olmak ister ve gerçek şu ki; hakikati çileli bir yolda aramak zor olduğu için kitleler kalabalığın korunaklı uğultusuna karışmak ister her zaman... Tam bu noktada düzenek devreye giriyor: Kesintisiz bir içerik akışı, bitmek bilmeyen bildirimler, her gün yenilenen suni gündemler ve yapay krizler… Neden? Çünkü zihni sürekli meşgul edilen, her saniye bir uyarana maruz kalan insan derinleşemez. Derinleşemeyen insan sorgulayamaz. Sorgulamayan insan ise zamanla başkasının rüyasını kendi hayatı zannederek yaşamaya başlar. Bu yüzden çağımızın asıl illeti cehalet değil; düşünmeye mecali kalmayacak kadar dikkati dağıtılmış ve zihni iğdiş edilmiş topluluklardır.   KÜRESEL TEKDÜZELİĞİN SOMUT AYAK İZLERİ Yakın geçmişteki küresel salgın dönemini hatırlayın. Cinsiyet, din, dil, ırk fark etmeksizin milyarlarca insan aynı anda, aynı korku iklimine hapsedildi. Burada mesele tedbirlerin haklılığı ya da haksızlığı değil; insanlık tarihinde ilk defa milyarlarca ruhun aynı anda, aynı psikolojik kalıba dökülmesidir... Ya da günümüzün o kısa video akımlarına bakın. Dünyanın en ücra köşesindeki bir çocukla, bir metropoldeki genç aynı müzikle, aynı el kol hareketlerini yapıyor, aynı yüz mimiklerini sergiliyor. Sizce bu sadece bir eğlence midir? Yoksa insan davranışlarının, küresel bir merkez tarafından adım adım standart hale getirilmesi, yani tektipleştirilmesi midir? Sinema sanayisinden tutun, önümüze sunulan dizilere ve ağ akımlarına kadar her şey tek bir insan modeli üretmeye programlı gelmiyor mu size de... Aynı görünen, aynı düşünen, aynı yaşayan ve en acısı, farklı düşüneni "anormal" veya "toplum dışı" ilan eden bir model... Güzel burun algısından tutun da estetik anlayışına varıncaya kadar... Ne yani bu tesadüf mü?...   ZİNCİRSİZ KÖLELİK ÇAĞI “Modern dünya” bize her köşe başında "özgürlük" vadediyor. Fakat soruyorum size: Bir insan, kalabalığın dışına çıkmaktan, sürüden ayrı düşmekten korkuyorsa özgür müdür? Peki... Sürekli görünmez bir topluluğun onayını bekliyorsa özgür müdür? Ya da... Avucundaki o küçük ekrandan yarım saat uzak kaldığında ruhu daralıyorsa özgür müdür?... Özgürlük nedir Allah aşkına... Diyorum ki; insanlık, tarihin en sinsi, zincirsiz kölelik biçimiyle karşı karşıyadır... Bakın! Eski çağlarda tiranlar insanın bedenini zincirler, onu  bedenen kontrol ederdi. Bugün ise dikkatiniz zincirleniyor. Dikkati elinden alınan insan, iradesini; iradesini kaybeden insan ise özünü kaybeder... Bunu anlamak bu kadar zor mu... Ve bu kuşatmanın en tehlikeli neticesi nedir biliyor musunuz, insanın artık kendisiyle baş başa, yalnız kalamamasıdır...  Sessizlikten korkan, bildirimsiz yaşayamayan bir insan tipi inşa edildi ve bu  TESADÜF DEĞİL... Neden mi değil...  Çünkü insan yalnız kaldığında düşünmeye başlar. Düşünen insan sorgular. Sorgulayan insan ise itaat etmez, değişir ve değiştirir... Bakın insanın kendi iç sesinden kaçtığı bu çağda, şu can alıcı soruların üzeri profesyonelce örtülüyor: Ben gerçekten ne düşünüyorum?... Savunduğum fikirler gerçekten bana mı ait, yoksa bana şırınga mı edildi?... Neyi, neden arzuluyorum?... Var oluş sebebim ne?... Sistem, işte tam olarak bu sessizlikten ve bu sorulardan korkuyor. ( Sistem dediğime de bakmayın siz...)   BÜYÜK UYANIŞ VE KURTULUŞ REÇETESİ Bu zihinsel hapishaneden çıkış, öncelikle her sunulan gündemin doğal olmadığını, her korkunun bize ait olmadığını ve her arzunun içimizden doğmadığını idrak etmekle başlar. Bu yüzden insanlığın acilen yeniden keşfetmesi gereken yegane yeti: Durabilmektir... Sessizliği göğüsleyebilmek, kalabalığın gürültüsünü arkada bırakabilmek, önümüze atılan her yeme anında tepki vermemek ve zihni bir çöplük gibi her şeye maruz bırakmamaktır. Çünkü bu çağda zihinsel istiklal; "hayır" diyebilme cesaretidir. Bir ekranı karartabilmek, kalabalıkların hep bir ağızdan alkışladığı haksızlığı ya da çılgınlığı sorgulayabilmektir... Tüm yazılarımda vurguluyor, katıldığım televizyon programlarında hep söylüyorum; geleceğin en büyük savaşı cephelerde, ülkeler arasında olmayacak. Geleceğin savaşı, insan zihni üzerinde verilecek, ki cek cak kısmı da geçti.... Ve bakın çok uzak olmayan bir zamanda, kendi zihninin kalelerini koruyamayan hiçbir ferdin, gerçek manada özgür kalması mümkün olmayacaktır...